Axtar

Epilepsiya nədir, diaqnozu və müalicəsi!

Paylaşmaq gözəldir...

Image result for epilepsiya hastalığı nedir

Epilepsiya – əsas əlaməti təkrarlanan və adətən provokasiya olunmayan (refleks epilepsiyalar istisna olmaqla) epilepsiya tutmaları (ET) olan, müəyyən sindromlar zamanı şəxsiyyətin dəyişilməsinin xüsusi tipi və psixi pozuntularla müşayiət edilən müxtəlif etiologiyalı heterogen xəstəliklər qrupudur. Epilepsiya tutması – baş beyin neyronlarının həddən artıq güclü, hipersinxron boşalmasının klinik təzahürüdür. ET epileptik boşalmalara cəlb olunmuş baş beyin şöbələrinin funksional vəziyyətindən asılıdır və bu zaman ali baş beyin funksiyalarının pozulması, düşüncənin pozulması, anomal sensor və psixi hissiyyatlar, hərəki (motor) pozuntular, yayılmış tutmalar müşahidə olunur.

Epilepsiya ən qədim xəstəliklərdən biridir müasir həyat tərzi ilə əlaqədar olan bəzi xəstəliklər istisna olmaqla bütün xəstəliklər elə insanın yaranması ilə başlayıb,yəni qədim dövrdən mövcud olub.Epilepsiya xəstəliyi çox maraqlı və insan beyni ilə maraqlananlar qarşısında böyük imkanlar açan nevroloji bir patalogiyadır. Klinikası ilə əlaqədar olaraq xalq dilində ona müxtəlif adlar verilib:ürəkgetmə,qıcolma, spazm və s. Xəstəliyin etimoloji adında bu ənənə özünü göstərir. Epilesiya sözü yunanca “epilambano”sözündən götürülüb mənası “yıxılıram” “tuturam”deməkdir. Tibbi ensiklopediyanın məlumatına görə bu xəstəliyin baş verməsinin səbəbi sinir sisteminin pozulmasıdır. Amma heç də psixi xəstəlik deyil. İnsan çox əsəbləşəndə, tez-tez spirtli içkilər qəbul edəndə, hətta çoxlu dərman qəbul edəndə də epilepsiya tipli tutmalar təhlükəsi meydana çıxır.

Müxtəlif məlumatlara görə, epilepsiya ilə xəstələnmənin rast gəlmə tezliyi il ərzində 100 000 nəfər əhaliyə 30-50 hadisə təşkil edir. Epilepsiyanın inkişaf riski 20 yaşa qədər 1%, 75 yaşa qədər isə 3%-ə bərabərdir.

Elektroensefaloqrafiya (EEQ) – epilepsiya diaqnozu qoyulması və epilepsiya sindromunun müəyyən edilməsi üçün istifadə olunur. Lakin bu metodun üstünlükləri və məhdudiyyətlərini bilmək lazımdır. Klinikasız yalnız EEQ-nin nəticəsi epilepsiya diaqnozunun qoyulması üçün kifayət deyil. Epilepsiyaya düçar olmayan insanların arasında EEQ-də qeyrispesifik anormal dəyişikliklər tez-tez aşkar olunur (xüsusilə yaşlı pasiyentlərdə, miqrenli xəstələrdə, psixotik hallarda, hətta sağlam insanlarda və s.). Normal EEQ epilepsiya diaqnozunu istisna etmir. EEQ anormal dəyişikliklər göstərməsə də, epilepsiya diaqnozu qoyula bilər. Normal EEQ dalğalarının anormal epileptik dalğalar kimi qəbul olunması ilə bağlı səhvlər tez-tez baş verir. Uşaqlarda bu kimi səhvlər daha çoxdur. Buna görə də, uşaqların EEQ müayinəsi uşaq epilepsiyası sahəsində təcrübəsi olan mütəxəssis tərəfindən aparılmalıdır. Neyrovizualizasiya Epilepsiyanın səbəbi olan beynin struktur dəyişiklərinin aşkar edilməsində MRT müayinəsi KT müayinəsindən daha üstündür. Epilepsiyaya düçar omuş uşaqların əksəriyyəti MRT müayinəsindən keçməlidirlər.

Related image

Genetik tədqiqatlar: Bəzi növdəki epilepsiya, beynin bir hissəsinə təsir etməklə sindromun baş verməsi şəklindədir və bu vəziyyət ailədən gələ bilməkdədir. Buna görə, genetik təsirlərdən söz edə bilmək mümkündür. Alimlər, müəyyən genlər ilə epilepsiya arasında əlaqə olduğunu təyin etmişlər. Çoxu insan üçün genlərin təsiri, epilepsiya səbəbinin bir hissəsidir. Digər tərəfdən bu genlər ilə birlikdə bəzi ekoloji faktorlar da epilepsiya sindromunu əmələ gətirə bilər.

Baş xəsarətləri: Baş qisiminin, avtomobil qəzası və ya yaralanması, travmatik zədələr nəticəsində ziyan görməsi, epilepsiyaya səbəb ola bilməkdədir.

Beyin kondisyonları: Beyin şişləri və ya iflic kimi beyinə zərər verən vəziyyətlər, epilepsiyaya səbəb ola bilməkdədir. 35 yaşından çox olan yetişkinlərdə isə iflic vəziyyəti, epilepsiyaya yol aça bilməkdədir.

İnfeksiyalı xəstəliklər: Menenjit, AIDS və viral ensefalit (viral beyin iltihabı) kimi infeksiyalı xəstəliklər, epilepsiya sindromuna yol aça bilməkdədir.

Doğum əvvəli zədə: Doğumdan əvvəl körpələrin beyinləri çox həssas olduğu üçün, anadan gələn infeksiya, qeyri-kafi bəslənmə ya da oksigen qeyri-kafiliyi kimi bəzi faktorlar, beyinlərinə zərər verməkdədir. Bu beyin ziyanları isə, epilepsiya sindromuna səbəb ola bilməkdədir.

İnkişaf pozuqluqları: Otizm və nörofibromatozis kimi inkişaf pozuqluqlar, epilepsiya sindromuna səbəb ola bilməkdədir.

Müalicəsi.

Image result for epilepsiya hastalığı nedir

Epilepsiya xəstələrinin çoxu, anti-epileptik dərman olaraq bilinən tək bir anti-sindrom dərmanı alaraq, xəstəlik müddətində epilepsiya sindromunu yaşamaqdan xilas olunur. Digər bəzi xəstələrə isə, dərmanların bir kombinasiyası tətbiq olunaraq, epilepsiya sindromların azaldılması tətbiq edilir. Həkimlər, dərman qəbulunun dayandırılması üçün uyğun zamanı təyin edərək, müalicə tətbiq edə bilər.

Epilepsiya xəstəsi uşaqların yarısı, dərman müalicəsinin dayandırılması ilə epilepsiya sindromunu yaşamadan və spazm keçirmədən yaşaya bilirlər. Yeniyetmələrin çoxu üçün isə həkim, spazm keçirən bir ya da iki il sonra dərman müalicəsinə ara verə bilməkdədir.

Müalicənin əsas prinsipi minimum əlavə təsirlərlə maksimum terapevtik effektivlik əldə etməkdir. Epilepsiyanın müalicəsi yalnız dəqiq diaqnoz qoyulduqdan sonra başlana bilər. EƏP-lərin qəbulunun başlanması haqqında qərarı pasiyent və epilepsiya üzrə mütəxəssislər verməlidir. “Epilepsiya önü” termini və “epilepsiyanın profilaktik müalicəsi” taktikasının heç bir mənası yoxdur (ağır kəllə-beyin travması istisnadır). Epilepsiyanın müalicəsinə təkrar tutmadan sonra başlamaq lazımdır.

Epilepsiya sindromunda ilk yardım.Related image

Başlamış olan bir epilepsiya sindromu qətiliklə keçirilə bilməz. Sindrom özünü tamamlayar və bitər. Tibbdə istifadə olunan dərmanlar sindrom aralıklarını azaldar və keçməsinə səbəb olar. Xalq arasında epilepsiya və ya spazm sindromlu olan xəstənin spazm keçirən anda üzünə su vururlar. Bu tərz üsulların çox bir faydası yoxdur. Həttda deyə bilərik ki, su daha da əks təsir göstərə bilər. Epilepsiya sindromu, əzələ sıxılmaları ilə başlayır. Xəstə yüksək səslə qışqıraraq yerə düşə bilər. 10-20 saniyəyə qədər nəfəssiz qala bilər. Üzdə göyərmə, səsli nəfəs və çox tüpürcək ifrazatı, altına qaçırma meydana gələ bilər. Xəstə dilini dişləyə bilər, həddindən artıq nəzarətsiz hərəkətlər edə bilər.

Xəstə pis bir nöqtədə epilepsiya keçirə bilər. Bu səbəblə, xəstəni etibarlı bir nöqtəyə aparın. Xəstənin hərəkətlərini dayandırmağa çalışmayın. Möhkəm geyimləri varsa onları bir az açın. Başının altına yumşaq bir dəsmal və ya yastıq qoyun. Başının zədələnməsinə maneə törətmiş olarsınız. Dişlərini sıxırsa açmaq üçün cəhd etməyin. Çünki çənəni məcbur etsəniz onu qıra bilərsiniz. Epilepsiya sindromu keçirən adama ürək masajı ya da süni tənəffüs edilməz. Bu səbəblə sindromun keçməsini gözləməlisiniz.Üstündə epilepsiya xəstəsi olduğuna dair bir məlumat var mı nəzarət edin. Hər sindrom keçirən adam epilepsiya keçirir demək deyil. Bəlkə də təcili yardım çağırmaq lazım ola bilər. Sindromdan çıxan adam çox yorğun və narahat olacağından onu sakitləşdirin və istirahət etməsi üçün gözləyin.

Epilepsiya sindromunda – xəstə suda üzərkən keçirdisə və huşsuz vəziyyətdədirsə, xəstənin üstündə bu xəstəliyə dair bir məlumat yoxdursa, yaralı və ya hamilədirsə, birinci sindrom başa çatar-çatmaz, ikinci sindromu keçirirsə, spazm təxminən 5 dəqiqədən çox tutursa, sindromun sonunda xəstə özünə gələmədisə dərhal təcili yardım çağrılmalıdır.

Əgər yolda və ya hər hansı bir yerdə epilepsiya sindromu keçirən insanlarla qarşılaşsanız sizdən xahiş olunur yan keçməyin ən azından təcili yardıma xəbər etməklə həmin insanlara köməklik etmiş olarsınız.

Dəyərli zamanınızı ayırıb oxuduğunuz üçün hər birinizə təşəkkürümüzü bildiririk.

 

 

122 dəfə baxılıb...


Oxşar postlar